Słowa kluczowe: naturalne substancje czynne, wyciągi roślinne, kasztanowiec, triterpeny

Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum) jest udomowionym gatunkiem drzewa z rodziny Hippocastanaceae (kasztanowcowate). Jest to roślina pochodząca z Półwyspu Bałkańskiego szeroko rozpowszechniona na terenach Europy, Azji i Ameryki Północnej. Występuje wiele odmian ozdobnych o różowych i czerwonych kwiatach oraz odmiany pełnokwiatowe. Stosuje się nasadzenia w parkach, alejach i przy ulicach. Wielowiekową tradycję ma również wykorzystywanie kasztanowca w medycynie i kosmetyce ludowej (Pieroni i in. 2004). Kasztanowiec od dawna stosowano w Turcji do leczenia kaszlu u koni. Stąd w języku angielskim oraz rosyjskim nazywany jest "końskim kasztanem". Jako surowiec wykorzystuje się najczęściej owoce, ale cenne są także kora, liście i kwiaty. Nalewkę z kwiatów stosowano do leczenia nieżytów przewodu pokarmowego. Odwar z kory lub kwiatów używano przy problemach gastrycznych. Roztarte w wodzie kwiaty służyły ponadto jako środek myjący. Papka z nasion kasztanowca była stosowana jako okłady na hemoroidy. Istnieje również wiele przesądów dotyczących nasion kasztanowca. Zgodnie z jednym z nich kasztany noszone w kieszeni uśmierzają bóle. Utarł się też pogląd, że neutralizują promieniowanie elektromagnetyczne.
Wśród radiestetów istnieje pogląd, że kasztany położone pod łóżkiem lub biurkiem polepszają samopoczucie oraz zmniejszają szkodliwe oddziaływania tzw. żył wodnych. Ekstrakty uzyskane z roślin z rodziny Hippocastanaceae znajdują zastosowanie również we współczesnych farmaceutykach i kosmetykach (Sirtori 2001). Ekstrakt z kasztanowca stosuje się między innymi w leczeniu zakrzepów, obrzęków, sińców, hemoroidów, żylaków, stanów zapalnych mięśni i żył oraz zaburzeń obwodowego i mózgowego krążenia krwi. Do rodzaju Aesculus należy łącznie 25 gatunków. Stwierdzono, że w roślinach stosowanych od tysiącleci w medycynie naturalnej w znacznych ilościach występują pentacykliczne związki triterpenowe, których glikozydowe pochodne (saponiny) wykazują zróżnicowaną aktywność biologiczną (Patočka 2003).